Kullanım kılavuzu

Kurulumdan onaylı plana kadar

Hangi paketi seçmeliyim?

Paketler imzasız dağıtılır; her ikisi de bu sitenin indirme alanından ve GitHub sürüm sayfasından aynı içerikle sunulur. Hangi işletim sistemini kullanırsanız kullanın veri okulun kendi bilgisayarında kalır.

Windows kurulumu

1. İndirdiğiniz SorumlulukSinavi-Kurulum-<sürüm>.exe dosyasına çift tıklayın.
2. Windows koruma uyarısı gösterirse dosyayı bu sitenin yönlendirdiği resmî sürüm sayfasından indirdiğinizi doğrulayın.
3. Kurulum kullanıcı başınadır: yönetici hakkı istemez, varsayılan yer %LOCALAPPDATA%\SorumlulukSinavi\uygulama olur.
4. Başlat menüsünden uygulamayı açın. Masaüstü kısayolu isteğe bağlıdır.

Pardus kurulumu

Paket Pardus 23 ve üzerinde (Debian 12 tabanlı dağıtımlar) çalışır. İndirdiğiniz dosyanın bulunduğu klasörde:

sudo apt install ./sorumluluk-sinavi_0.8.5_amd64.deb

• Yorumlayıcı, Qt ve bütün kitaplıklar paketin içindedir; Python kurulu olmasına gerek yoktur. Kurulum internet istemez: paketin sistemden beklediği kitaplıklar (libgl1, libegl1, libxcb1, libfontconfig1) her masaüstünde zaten yüklüdür.
• Program X11 üzerinde çalışır; Wayland oturumunda XWayland üzerinden açılır.
• Uygulama menüde Ofis ve Eğitim altında görünür; uçbirimden sorumluluk-sinavi komutuyla da açılır.
• Veritabanı kullanıcının ev klasöründedir (~/.local/share/sorumluluk-sinavi/plan); veri kullanıcı başınadır.
• Kaldırmak için sudo apt remove sorumluluk-sinavi. Kaldırma veritabanına dokunmaz.

Kurulu makineyi güncelleme

Yeni sürüm eskisinin üzerine kurulur; önce kaldırmaya gerek yoktur. Veritabanı kurulum klasöründe değil ayrı bir yerde durduğu için güncelleme veriye dokunmaz: ilk açılışta gereken şema göçü uygulanır, öncesinde otomatik yedek alınır.

0.8 sürümlerinde (0.8.0 – 0.8.5) veritabanı şeması değişmedi. 0.6.x ya da daha eski bir sürümden geliyorsanız veritabanı ilk açılışta şema 9'a geçer: kullanılmayan bir tablo ve bir görünüm kaldırılır, kayıtlarınıza dokunulmaz. Kesinleşmiş eski planlar olduğu gibi açılır. 0.5 ya da daha eski bir sürümden yükseltiyorsanız, o sürümler tatil günü tutmadığı için Kurum Ayarları'na o yılın tatil ve idari izin günlerini girin. 0.8.0'dan sonraki sürümleri program kendisi haber verir.

Pardus'ta güncellemek

sudo apt install ./sorumluluk-sinavi_0.8.5_amd64.deb

Windows'ta soru sormadan kurmak

.\SorumlulukSinavi-Kurulum-0.8.5.exe /VERYSILENT /SUPPRESSMSGBOXES /NORESTART

Kurulu sürümü doğrulamak

(Get-Item "$env:LOCALAPPDATA\SorumlulukSinavi\uygulama\SorumlulukSinavi.exe").VersionInfo.FileVersion

Kaldırma Başlat menüsünden ya da Ayarlar → Uygulamalar üzerinden yapılır; kaldırma da veritabanını silmez. Kurulum klasörü kaldırma yapılmadan elle silinmişse Ayarlar → Uygulamalar listesinde kaldırılamayan bir kayıt kalabilir; üzerine yeni sürümü kurmak bu kaydı düzeltir.

0.8.5'ten beri her kurulum %TEMP% altına Setup Log … adlı bir günlük bırakır; kurulumda bir sorun olursa nedeni oradan görülür. Günlükte öğrenci verisi yoktur, Windows kullanıcı adı geçer.

Güncelleme denetimi

0.8.0'dan beri program, açıldıktan birkaç saniye sonra yayımlanan son sürümün numarasını sorar. Yeni sürüm varsa pencerenin üstünde bir şerit çıkar; Daha sonra o sürüm için şeridi kapatır. İstek yalnız sürüm bilgisini alır; öğrenci, personel ya da okul verisi göndermez. İnternet yoksa ya da okul ağı GitHub'ı engelliyorsa denetim sessizce geçer, program çalışmaya devam eder.

• Windows: Hakkında sayfasındaki Doğrula ve indir kurulum dosyasını indirir ve yayımlanan SHA-256 özetiyle karşılaştırır; özet tutmayan dosya kullanılmaz. Kurulumu başlat programı kapatıp kurulumu açar. Kurulum eski sürümün üzerine yapılır, veritabanına dokunmaz. 0.8.3'ten beri indirme sürerken inen ve toplam boyut görünür; indirilen dosya, kurulan sürüm açılırken silinir.
• Pardus: yeni paketi bu sitenin indirme bölümünden alıp yukarıdaki gibi kurun; sudo gerektiren kurulumu program kendisi yapmaz.

Denetimi kapatmak için Hakkında sayfasındaki Program açılırken yeni sürümü denetle seçeneğini kaldırın. Kurum genelinde kapatmak için SORUMLULUK_GUNCELLEME_DENETIMI ortam değişkenini 0 yapın; o zaman Hakkında sayfasındaki seçenek kapalı ve değiştirilemez görünür. Windows'ta kullanıcı için:

setx SORUMLULUK_GUNCELLEME_DENETIMI 0

Pardus'ta aynı satır (SORUMLULUK_GUNCELLEME_DENETIMI=0) /etc/environment dosyasına eklenir. Ayrıntı gizlilik sayfasındadır.

e-Okul raporlarını indirme

1. Raporu e-Okul'da açın, görüntüleyici seçeneklerinden HTML5 görüntüleyiciyi seçin.
2. Görüntüleyicinin dışa aktarma menüsünden Excel biçimini seçin.
3. Açılan seçeneklerde SADECE VERİ seçeneğini işaretleyin.
4. İnen dosyayı açıp kaydetmeden programa yükleyin.

Aynı yönerge ilgili ekranların üstünde ve uygulamanın Yardım sayfasında da yazılıdır. Dosya yanlış biçimdeyse program sessizce yanlış okumaz; hangi başlığı bulamadığını söyleyerek durur. Personel raporunda kurum sicil numarası sütunu yoksa aynı adlı iki öğretmen ayırt edilemeyeceği için içe aktarma hata vererek durur.

Kullanım sırası

Soldaki adımlar sırayla tamamlanır; her adım bir sonrakinin girdisidir.

1. Kurum ayarları — okul bilgileri ve üç dönemin tarihleri (gg.aa.yyyy). Sınav pencereleri bu tarihlerden hesaplanır ve ekranın altında gösterilir. Evrak anteti (boşsa ilçeden türetilir) ile düzenleyenin adı ve unvanı da buradadır. Aynı ekranda tatil ve idari izin günlerini girin; Yedek al düğmesi de buradadır.
2. Öğretmen listesi — OOK01001R1 raporu. Önce önizleme açılır; onaylamadan hiçbir kayıt değişmez. Rapora yansımamış bir kişiyi elle ekleyebilir, ayrılan kişiyi pasife alabilirsiniz. Görevi olan kişi silinemez, pasife alınır. Seçili öğretmenin dersi, izni ya da başka görevi olan saatlerini Müsaitlik… penceresine girin; planlayıcı bu saatlere görev vermez (OKY md.58/2-ç). Açıklamaya sağlık bilgisi yazmayın; "izinli", "derste" yeter.
3. Salonlar — sınav salonları ve kapasiteleri. Salon sayısı aynı saatte kaç sınav yapılabileceğini belirler.
4. e-Okul sorumluluk — OOK12001R010 raporu. Rapor okulun tamamını kapsıyorsa "tam listedir" işaretli kalsın; kısmi liste aktarıyorsanız işareti kaldırın, yoksa dosyada olmayan kayıtlar pasife alınır. Önizleme, raporda programın okumadığı sütun başlıklarını da yazar (yalnız başlık adı). Biri nakil ya da geçiş kaynağını gösteriyorsa sütun adını iletişim yoluyla bildirin; nakil ve geçiş kaynaklı dersler ayrı tutulmalıdır (OKY md.58/1 son cümle). Rapor dosyasını ya da öğrenci bilgisini göndermeyin, başlık adı yeter.
5. Başvuru — üç sekmede yürür (OKY md.58/2-d). İşaretler sekmesinde beklemeli ve devamsız öğrencileri işaretleyin: listede ad, okul numarası ya da şubeyle arayın (Türkçe karakter yazmanız gerekmez); şube, "Yalnız 12. sınıflar" ve "Yalnız işaretliler" süzgeçleri vardır. Satırdaki kutucuğu tıklamak hemen kaydeder, alttaki bildirimdeki Geri al işareti kaldırır. Birden çok satırı Ctrl ya da Shift ile seçip toplu işaretleyebilir, e-Okul'dan kopyaladığınız okul numaralarını Numara listesiyle işaretle… penceresine yapıştırabilirsiniz; pencere önce hangi numaranın kime karşılık geldiğini, bulunamayanları ve iki şubede geçenleri gösterir. Duyuru sekmesinde son başvuru gününü kaydedin; sınav penceresinin ilk gününden en az 5 iş günü önce olmalıdır, program bunu denetler. Başvuru kararları sekmesinde kararlar Kaydet ve sonrakine geç ile sırayla girilir. Önceki öğretim yılından kalan işaretler sarı görünür; gözden geçirip yeniden işaretleyin.
6. Ders / branş — her ders bir branşa eşlenir. Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerini iki aşamalı işaretleyin (OKY md.58/2-e); program ders adına bakarak öneri getirir ama kararı siz verirsiniz. Birleşik derslerde (ör. Görsel Sanatlar/Müzik) ikinci alanı da seçin.
7. Sınav planı — dönemi ve parametreleri seçin, isterseniz önce Yükü çözümle ile gün seçeneklerinin sonucunu görün, sonra Planı üret.
8. Evrak ve teslim — planı kaydettikten sonra belgeleri üretin; sınavlardan sonra geri alınan evrakı teslim çizelgesine işleyin.

Kısayollar: Ctrl+1 … Ctrl+0 adımlar arasında geçer, Ctrl+F sayfadaki aramaya gider, Ctrl+S kaydeder, plan ekranında Ctrl+Z / Ctrl+Y taşımayı geri ve ileri alır, F1 yardımı açar.

Plan üretmeden önce sorulan dört şey

Plan üretilemezse hangi kısıtın bağladığı yazılır: salon sayısı, görevli kapasitesi (öğretmen müsaitliği dâhil), branş arzı ya da bir öğrencinin günlük sınav tavanı.

Plan ekranı

• Dönem kutusu açılışta bugüne göre seçilir (içinde bulunulan ya da sıradaki dönem). Dönem değiştirilince o dönemin kayıtlı planı açılır.
• Kartı başka bir gün/saat hücresine sürükleyip bırakın. Öğrenci, öğretmen ve salon çakışmaları ayrı ayrı denetlenir; engel doğuran taşıma otomatik geri alınır ve kimin çakıştığı yazılır. Denetim başlangıç saatine değil sınav sürelerine bakar: uzun bir uygulama sınavı sürerken başlayan sınav da çakışma sayılır. Sonraki saate taşan uygulamanın kartında bitiş saati yazar. Hedef saatte sınavın salonu doluysa sınav aynı sayıda boş salona geçirilir; bildirim bunu söyler.
• Hafta sonuna bırakılan kart için gerekçe sorulur (OKY md.58/2-ç); önerilen metni değiştirebilirsiniz, vazgeçerseniz kart yerinde kalır.
• İki aşamalı derste yazılı kartı taşınınca uygulama da aynı gün ve saat farkıyla gelir; uygulama kartı ise tek başına başka bir güne taşınabilir (OKY md.58/2-e: farklı günlerde de yapılabilir).
• Karta tıklayınca sınavın komisyonu ve salon salon gözcüleri sağdaki Seçili sınav kartında görünür. Görevliyi değiştir… penceresinde değiştirilecek kişiyi ve yerine gelecek kişiyi seçersiniz; uygun olmayanlar nedeniyle listelenir. Taslak planda değişiklik bellekte kalır; kesinleşmiş planda müdür onay numarası ve gerekçeyle hemen kaydedilir ve görevlendirme çizelgesinde listelenir.
• Geri al / İleri al (Ctrl+Z / Ctrl+Y) ile adım adım gezinebilirsiniz (görevli değişikliği dâhil). Kaydedilmemiş plan başka sayfaya gidip dönünce kaybolmaz; program kapatılırken sorulur.
• Plan Kaydet (Ctrl+S) denene kadar veritabanına yazılmaz. Plan arka planda üretilir; üretim sürerken pencere donmaz.
• Müdür onayıyla kesinleştir planı kilitler; kesinleşmiş oturum taşınamaz, kesinleşmiş plan silinemez ve yerine yeni plan kaydedilemez. Kesin kartlar ayrı renkte ve ✓ işaretiyle görünür.

Sağdaki Kural denetimi listesi kural ihlallerini gösterir: kırmızı satırlar engel, sarı satırlar uyarıdır. Engelli plan taslak olarak kaydedilebilir ama kesinleştirilemez.

Tek ders sınavı

OKY md.58/6'ya göre sorumluluk sınavı sonunda tek dersten başarısızlığı bulunan son sınıf öğrencileri için aynı usulle, takip eden hafta içinde bir sınav daha yapılır. Olağan sınavların sonucu e-Okul'a girildikten sonra Sınav Planı ekranında dönem kutusundan "… — tek ders (58/6)" seçeneğini seçin. Tek ders öğrencileri… penceresinde öğrencinin başarısız kaldığı tek dersi işaretleyin ve planı üretin.

• Plan, olağan plandaki son sınavın haftasından sonraki haftaya kurulur.
• Listede o dönemin olağan planındaki 12. sınıf öğrencileri vardır. Program sınav sonucunu bilmez; başarısız kalınan dersi siz seçersiniz.
• Kurallar ve evrak olağan planla aynıdır. Görevler yıllık sayaçta bağlı olduğu dönemin sütununa girer.

Evrak ve teslim

Evrak üretimi sekmesinde üretmek istediğiniz belgeleri işaretleyip klasör seçersiniz; belgeler .docx olarak oraya yazılır. Aynı içerik yeniden üretilirse sürüm numarası artmaz; plan değişip belge farklılaşırsa artar. Kesinleşmiş plandan üretilen belge onaylı sürüm sayılır. Kesin planda örneğin görevli değiştirilip belge yeniden üretilirse değişen belge için değişiklik föyü kaydedilir; evrak ekranı, imzalanmış eski çıktının yerine yenisinin imzaya sunulmasını söyler.

Komisyon tutanağı, yoklama listesi ve kâğıt sarf tutanağı bu setten çıkarılmıştır; ilk ikisi e-Okul'dan alınır. Belgelerde program logosu yer almaz — evrak okulun evrakıdır. Her belgenin altında dayanağı yazılıdır; belgeler EBYS/DYS kayıt numarası ve güvenli elektronik imza ibaresi üretmez.

Evrak Resmî Yazışma Yönetmeliği biçimindedir: "T.C. / … KAYMAKAMLIĞI / … Müdürlüğü" başlığı, Times New Roman, 1,5 cm kenar, siyah-beyaz baskıya uygun tablolar. İmza bloğunda düzenleyenin adı ve unvanı ile OLUR'un tarih satırı yer alır; bu bilgiler Kurum Ayarları'ndan gelir. Kurgu bir okul için üretilmiş örnekler tanıtım sayfasındadır.

Teslim çizelgesi

Her oturum için beklenen evrak listelenir. Bir ya da birden çok satırı seçip teslim eden ile teslim alan görevliyi, varsa adedi ve teslim tarihini (varsayılan bugün) girerek Seçilenleri teslim al düğmesine basın; yanlış işlenen teslim Teslimi geri al ile kaldırılır. Teslim eden ile alan aynı kişi olamaz. Yeşil satır teslim alınmış, kırmızı satır süresinde gelmemiş evrakı gösterir; teslim süresi sınav tarihini izleyen ilk iş günüdür, tatil günleri iş günü sayılmaz.

İlan çıktıları ve KVKK

Okul web sayfasında yayımlanmak üzere üç belge üretilir: sınav takvimi ve öğrenci sınav çizelgesi Evrak ekranından, başvuru duyurusu Başvuru ekranından. Sınav takviminde ve başvuru duyurusunda hiçbir kişisel veri yoktur: ne öğrenci, ne görevli öğretmen, ne de imzalayan müdürün adı geçer. İlan belgeleri kişi adı yerine "Okul Müdürlüğü" makam satırıyla çıkar.

Öğrenci sınav çizelgesinde ad ve soyadı hiçbir seçenekte açık yazılmaz. Gösterim biçimi evrak ekranından seçilir:

İlan belgelerinde 6698 sayılı Kanuna atıf yapan bir not bulunur. Plan müdür onayıyla kesinleşmeden üretilirse belge üzerinde TASLAK uyarısı yazar.

Yedekleme

Kurum Ayarları ekranındaki Yedek al… düğmesi veritabanının tam yedeğini seçtiğiniz klasöre sorumluluk-yedek-<tarih>.db adıyla alır; uygulamayı kapatmanız gerekmez. Elle yedeklemek isterseniz uygulamayı kapatıp veri klasöründeki sorumluluk.db dosyasını kurumun yedek ortamına kopyalayın. Veri klasörü Windows'ta %LOCALAPPDATA%\SorumlulukSinavi\plan, Pardus'ta ~/.local/share/sorumluluk-sinavi/plan altındadır. Şema yükseltmelerinde uygulama göç öncesi otomatik yedek alır.

İndirilen dosyayı doğrulama

Sürümle birlikte yayımlanan SHA256SUMS-<sürüm>.txt dosyasındaki değer ile indirdiğiniz dosyanın özetini karşılaştırın.

Windows PowerShell

Get-FileHash .\SorumlulukSinavi-Kurulum-0.8.5.exe -Algorithm SHA256

Pardus / Linux

sha256sum -c --ignore-missing SHA256SUMS-0.8.5.txt

Program içinden indirilen kurulum dosyası bu doğrulamadan kendiliğinden geçer.

Sık karşılaşılan sorunlar

İçe aktarma "başlık bulunamadı" diyerek duruyor

Rapor büyük olasılıkla "Excel'e aktar" düğmesiyle indirilmiştir. Yukarıdaki HTML5 görüntüleyici → Excel → SADECE VERİ yolunu izleyerek yeniden indirin.

Aynı adlı iki öğretmen ayırt edilemiyor

Personel raporunda kurum sicil numarası sütunu yoktur. Raporu bu sütunu içerecek biçimde yeniden alın; program yanlış eşleme yapmaktansa durur.

Plan üretilemiyor

Ekranda hangi kısıtın bağladığı yazar. Salon sayısını, pasife alınmış öğretmenleri ve ders-branş eşlemesini gözden geçirin; okulda öğretmeni olmayan bir branş gerekiyorsa branş havuzuna elle ekleyin. Bir öğrencinin sınavları günde üç sınavla (ÖDY md.5/1-k) bile pencereye sığmıyorsa ileti en az kaç gün gerektiğini yazar: hafta sonunu açın ya da gün sayısını artırın; oturum saati eklemek bu sınırı değiştirmez.

12/15 sınırı uyarı vermiyor

Karar md.12/2-a'daki sınırlar, toplu sözleşme gereği 01.01.2024 – 31.12.2027 tarihleri arasındaki sınav görevlerinde uygulanmaz (7. Dönem, RG 03.09.2023/32298 ve 8. Dönem, RG 27.08.2025/32999; Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Kolu md.4). Program askıyı öğretim yılına değil görev tarihine göre uygular: sayacı yine tutar, askıdaki görev için uyarı vermez; askı dışındaki bir görev yılın 12. komisyon üyeliğini ya da 15. gözcülüğünü aşıyorsa uyarır.

Listede "günde ikiyi aşan sınav" uyarısı var

ÖDY md.5/1-k bir günde iki sınavı esas alır, zorunlu hâlde üçe izin verir. Kısa takvimde sığmayan öğrencinin sınırı üçe çıkabilir; bu uyarı olarak listelenir ve müdür onayından önce görülür. İstemiyorsanız gün sayısını artırın ya da hafta sonunu açın.

Güncelleme şeridi hiç çıkmıyor ya da Hakkında "Denetlenemedi" diyor

Okul ağı GitHub'ı engelliyor olabilir; MEB ağlarında yaygındır. Program bu durumda çalışmaya devam eder. Yeni sürümü bu sitenin indirme bölümünden alın. Denetim kurum ayarıyla kapatılmışsa Hakkında sayfasındaki seçenek kapalı görünür.

Kesinleşmiş planın yerine yeni plan kaydedilemiyor

Bu bilinçli bir korumadır: kesin plan değiştirilmez. Görevli değişikliği gerekiyorsa plan ekranında karta tıklayıp Görevliyi değiştir… ile müdür onay numarası ve gerekçe girerek yapın.

Ayrıntılı kurulum ve paketleme belgesi için depodaki KURULUM.md dosyasına bakabilirsiniz. Uygulamanın kendi Yardım sayfasında da mevzuat hükümleri, kullanım ve planlama motorunun çalışma mantığı yazılıdır.